Śląsk pod władztwem Prus. - / II Rzeczpospolita,Diecezja, dekanaty i parafie.
Z inspiracji króla Fryderyka Wilhelma III doszło 22 X 1811 roku do sporządzenia umowy między biskupem wrocławskim J.Ch. Hohenloe, a biskupem krakowskim A. Gawrońskim, na mocy której w zamian za odstąpienie jurysdykcji biskupowi krakowskiemu nad dekanatami siewierskim i lelowskim, które weszły w skład utworzonego w 1807 roku Księstwa Warszawskiego, biskup wrocławski uzyskać miał jurysdykcję nad dekanatami bytomskim i pszczyńskim.(...) Jednak dopiero bulla papieża Piusa VII „De salute animarum”(16 VII 1821) definytywnie uregulowała stosunki kościelne na południowej granicy diecezji wrocławskiej. Diecezja wrocławska uzyskała na stałe dekanaty bytomski i pszczyński aż do 7 XI 1922 roku.
W 1821 roku dekanat bytomski liczył 19 parafii.
Parafie dekanatu bytomskiego: Bielszowice. Biskupice. Bogucice. Bytom. Chorzów. Dziećkowice. Kamień. Kochłowice. Michałkowice. Miechowice. Mikulczyce. Mysłowice. Piekary. Radzionków. Stare Repty. Stare Tarnowice. Tarnowskie Góry. Woźniki. Żyglin.
Pierwszy podział dekanatów górnośląskich nastąpił na początku 1847 roku (...), wyłoniono dekanaty mikołowski i tarnogórski. Ten ostatni powstał wskutek podziału dekanatu bytomskiego.
Parafie dekanatu tarnogórskiego: Kamień. Miechowice. Piekary. Radzionków. Repty. Stare Tarnowice. Tarnowskie Góry. Woźniki. Żyglin.
Następna reorganizacja miała miejsce w 1868 roku, jednak nie dotknęła ona stanu dekanatu tarnogórskiego. Ostatnie zmiany struktury dekanackiej miały miejsce w 1908 roku i ukształtowały ją, jak niżej.
Parfie dekanatu tarnogórskiego: Dąbrówka Wielka. Jendrysek. Kamień. Miasteczko. Nakło. Piekary. Repty. Radzionków. Rybna. Stare Tarnowice. Tarnowskie Góry. Woźniki. Żyglin.
Dekanat tarnogórski powiększył się 15 listopada 1915 roku o parafię brzezińską p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, a 29 sierpnia 1925 roku o parafię bobrownicką p.w. Przemienienia Pańskiego, która w październiku 1921 roku była jeszcze lokalią.
Dekanat tarnogórski górnośląskiej delegatury książęco-biskupiej. Stan na październik 1921 rok.
Duszpasterski / Liczba kapłanów / Liczba wiernych: Bobrowniki /1 /2505; Brzeziny /1 /6000; Jendrysek /1 /2300; Miasteczko /1 /2148; Nakło /1 /1960; Kamień /1 / 5200; Piekary Wielkie /4 /21000; Radzionków /3 /17150; Rybna /1 /4581; Stare Repty /1 /5900; Stare Tarnowice /1 /4200; Tarnowskie Góry / 2 /12100; Wielka Dąbrówka /1 /4400; Woźniki / 1 /2784; Żyglin / 1 /4385; Łącznie / 22 /96723.
Z dniem 1 marca 1923 roku nastąpiła reorganizacja układu dekanalnego. Ustanowiono dwa nowe: katowicki i piekarski. Dekanat piekarski utworzono z części dekanatu mysłowickiego i tarnogórskiego, z tego ostatniego do piekarskiego włączono parafie: Brzeziny, Kamień, Piekary, Radzionków i Wielką Dąbrówkę. Po tych zmianach dekanat tarnogórski obejmował.
Parafie tarnogórskiego dekanatu: Bobrowniki. Jendrysek. Miasteczko Śląskie. Nakło Śląskie. Stare Repty. Rybna. Tarnowskie Góry. Stare Tarnowice. Woźniki. Żyglin.
W pierwszym numerze „Wiadomości Diecezjalnych”, który był Organem Urzędowym Śląskiej Kurii Biskupiej w Katowicach, opublikowano schemat dekanalny diecezji katowickiej na dzień 1 grudnia 1925 roku.
Dekanaty diecezji katowickiej: Bielsko. Cieszyn. Dębno. Huta Królewska. Lubliniec. Mikołów. Mysłowice. Piekary. Pszczyna. Pszów. Ruda. Rybnik. Skoczów. Strumień. Tarnowskie Góry. Wodzisław. Żory. Iten pagum Chełmek.
1933 rok
Numer 25 z 18 czerwca przyniósł oświadczenie żyglińskiego stowarzyszenia religijnego na pomówienia duchowieństwa i towarzystw katolickich ze strony p. dyrektora Syski.
Żyglin. Trzeci Zakon św. Franciszka w Żyglinie, na zebraniu miesięcznym w maju, przy licznym udziale członków omówił sprawę ataków p. dyr. Syski na duchowieństwo śląskie i towarzystwa kościelne. My zebrani członkowie III Zakonu, te zarzuty jako niewłaściwe i niesprawiedliwe z oburzeniem nie tylko odpieramy, lecz i oświadczamy, iż nas pouczają i stajemy mocno w obronie naszych wielebnych księży, szkoły katolickiej i czterogodzinnej nauki religii w szkole. Dziękujemy również i tym pp. Nauczycielom, którzy współpracują z duchowieństwem w obronie naszych słusznych spraw.
1934 rok
Na łamach „Gościa...” zorganizowano konkurs: „Kalendarza Ligi Katolickiej na 1934 rok”. Udział w konkursie wzięło 464 uczestników, którzy mieli odpowiedzieć na pytanie: Jak można wspierać dobrą prasę katolicką, i co ja dotychczas dla jej popularyzowania uczyniłem? Ponadto należało jeszcze rozwiązać cztery zagadki.
Pierwszą nagrodą był bezpłatny bilet ( z noclegami) upoważniający do wzięcia udziału w jednej z pielgrzymek krajowych Ligi Katolickiej, w roku bieżącym.
Pierwszą nagrodę wygrał Stefan Schulc z Żyglinka. A nagrody książkowe m. in. otrzymali: E. Konieczny, Śliwka, Agnieszka Koza wszyscy z Miasteczka Śląskiego. Informację zamieszczono w numerze 10 z marca.
Jak można rozpowszechniać prasę katolicką? W „Gościu...” opublikowano wypowiedzi nagrodzonych uczestników konkursu „Kalendarza Ligi Katatolickiej”. Publikacja w numerze 11 z marca.
Oto, co pisze Stefan Schulc z Żyglinka. Należy uświadomić ogół katolicki o ważności dobrej prasy i to przy każdej sposobności. Przewielebni księża na kazaniach i zebraniach związków kościelnych, a ludzie swieccy przy wygłaszaniu referatów na akademiach o charakterze religijnym. Mile byłyby widziane sztuczki teatralne, dialogi, deklamacje na temat prasy religijnej (wytłuszczenie tekstu przez redakcję).
Czytelnik ten (S. Schulc – L.A.H.) założył sobie małą biblioteczkę z broszur i książek katolickich, które chętnie wypożycza. Rozszerza sam pilnie prasę katolicką, gdzie tylko może; przy zakończeniu swojego listu dodaje skromnie, a zupełnie słusznie” „nie jest to moja chluba, ale obowiązek męża katolickiego, należącego do Akcji Katolickiej”.
1935 rok
Refleksje wynikające z jubileuszu dziesięciolecia posługi duszpasterskiej ks. Franciszka Wyciślika, zawarte zostały w korespondencji nadesłanej do „Gościa...” z Żyglina. Publikacja w numerze 18.
Żyglin. 1 – go kwietnia r.b. minęło dziesięć lat, kiedy do nas zawitał, jako administrator, a późniejszy proboszcz naszej parafii, ks. Fr. Wyciślik. Staraniem jego było zorganizować sprężyście życie katolickie. I tak podniósł nabożeństwa do Najświętszego Serca Pana Jezusa, założył Papieskie dzieło Rozkrzewiania Wiary, a między dziatwą szkolną Dzieło Dziecięstwa Jezusa. Założył Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży i jego filię w Brynicy. Ze świeckich organizacji należy wspomnieć Związek Rolniczy i Kasę Pożyczkową. Jakby na pamiątkę swojej dziesięcioletniej działalności, urządził rekolekcje, półzamknięte dla kobiet, od 20 do 23 marca r.b., które sam prowadził. Nauki jego słuchano z prawdziwym skupieniem, a niewiasty pobudzone do gorliwości katolickiej, założyły dnia 24 marca Katolickie Stowarzyszenie Kobiet.
W poprzednich latach urządził ks. proboszcz rekolekcje półzamknięte dla panien, mężów i dzieci. Wysłał też kilku biednych, na własny koszt, na rekolekcje zamknięte do Kokoszyc i Tarnowskich Gór. Nie należy też pominąć jego działałności dla rozszerzania prasy katolickiej, jak: „Gościa Niedzielnego”, „Głosu Misji Wewnętrznej”, „Posłańca Serca Pana Jezusa” i „Głosów Katolickich”.
Za wszystkie trudy i prace parafialne składają swemu duszpasterzowi serdeczne „Bóg Zapłać,” życząc mu szczęścia, zdrowia i obfitych łask Bożych.
Tym razem spod ręki Redakcji „Gościa Niedzielnego” wyszedł krótki szkic o historii parafii żyglińskiej i tamtejszym kościele.
Parafia Żyglin. Żyje w ludzie okolicznym stare podanie, że parafia Żyglin została założona za czasów św. Jadwigi przez rycerzy, którzy przez wybudowanie kościoła chcieli okazać swą wdzięczność za ocalenie z rąk tatarskich. Obecny kościół pod wezwaniem św. Narodzenia NMP zbudowany jest w roku 1842. Zbliża się więc jego setna rocznica. Parafianie mają przy tej sposobności dać mu wewnątrz piękną szatę wielobarwną. Architektura kościoła jest piękna, ale zakrywają ją chóry boczne, przypominające zbory protestanckie.
Dawniej w Żyglinie był kościół drewniany, sięgający bardzo dawnych czasów. Parafia żyglińska jest matką pięciu innych: Nakła, Miasteczka, Jendryska, Kalet i Świerklańca.
Duszpasterzem parafii jest ks. Franciszek Wyciślik, proboszcz młody, energiczny, rzutki. Parafianie idą za jego wskazaniami chętnie. Akcja Katolicka jest dobrze rozwinięta, a świadczy o tym wielka liczba abonentów „Gościa Niedzielnego”; jest ich 90. Intencyjek N.S.J. liczy 100.
Lud żygliński jest ubogi, ale światły i w najlepszym tego słowa znaczeniu postępowy. Mieszkania utrzymane są w porządku i czystości, ofiarność dla spraw kościoła wielka, ochota do pracy w stowarzyszeniach katolickich i karność organizacyjna także. Dla organizacji niekatolickich w Żyglinie jest grunt niepodatny. Zbyt solidne są tradycja i przekonania katolickie.
1939 rok
Ostatnie wydanie „Gościa Niedzielnego” opatrzone zostało numerem 43, z datą 22 października 1939 roku, w XVII roku wydania. Cena za pojedynczy zeszyt wynosiła 10 Pfenigów. Zawartość treści w ostatnich kilku numerach czasopisma drukowana była w dwóch szpaltach: po lewej stronie dla czytającego w języku polskim, a po prawej niemieckim.
Źródła:
Kompilację sporządzono na podstawie wszystkich dostępnych zeszytów Gościa Niedzielnego z zasobów ŚBC w Katowicach; Ks. Józef Knosała. Parafia Radzionkowska. 1926 ; Ks. Fr. Maroń. Rozwój sieci parafialnej diecezji katowickiej; Ks. Jerzy Myszor. Historia diecezji katowickiej. K-ce 1999; Wiadomości Diecezjalne nr 1, 1925; Janusz Pfaff. Tarnowskie Góry w okresie polsko-niemieckiej rywalizacji o Górny Śląsk w latach 1918-1922. Tarn-Góry 2006; Marek Markowski. Śląska Madonna. Wydanie int. www.tg.net.pl; Gabriela Wąs. Śląsk we władaniu Habsburgów, w „Historia Śląska”, red.tomu M. Czapliński; Marek Wroński. Żyglin w Dawnych Widokach. „ZT” nr 19. 1995; Ks. Jerzy Myszor. Duszpasterstwo parafialne na Górnym Śląsku w latach 1821-1914. K-ce. 1991; Fr. Maroń. Historia Diecezji Katowickiej, w: Nasza Przeszłość. Red. Alfon Schletz C.M.. Kraków 1975; Wiadomości Diecezjalne”1/1925. K-ce.