Miasteczko Śląskie i okolice

Zaduma. Pierwsza WW, która swoimi skutkami ogarnęła niemal całą Europę, wywołała już w początkowej jej fazie, stawianie nieśmiałych pytań o: długość czasu jej trwania, o jej ostateczny wynik i jakie będą jej skutki? Zatroskanie było w pełni zasadne, bo pochodziło ono ze stron najbardziej zatrwożonych; matek, żon i dzieci. Bowiem żadna z wojen nie przynosi nic dobrego. Pomiędzy pierwszą WW, a tymi które ją poprzedzały w ostatnim półwieczu XIX. wieku, wystąpiły ogromne różnice; jak przełomowe zmiany w taktykach prowadzenia wojen, z niewyobrażalnym dotychczas śmiercionośnym uzbrojeniem i ogromną liczbą nagromadzonych wojsk, mnogością obszarów wojennych oraz przerażająca liczbą zabitych i inwalidów. Mimo tych smutnych refleksji nałóżmy na pierwszą WW, jako szablon, niektóre z nich ją poprzedzające, aby różnice były bardziej dostrzegalne.

Wojna austriacko francuska. Wojna Austrii przeciw Sardynii i Francji w roku 1859 rozpoczęła się w dniu 29 kwietnia. Główne walki odbyły się pod Montebello (20 maja), Magentą (4 czerwca) i Solferino (24 czerwca). Przedwstępne układy pokojowe zamknięto 11 lipca, pokój w Zurychu zawarto 11 listopada.

Solferino

Obraz fragmentu bitwy pod Solferina toczonej przez wojska francusko austriackie. Pierwszoplanową postacią obrazu jest Napoleon IIi. Artysta obrazu: Jean-Luis-Ernest Meissonier. Fot. Pobrano z Domeny publicznej.

Wojna południa i północy w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Cywilna wojna w Stanach Zjednoczonych północnej Ameryki, którą spowodowała ustawa o zniesieniu niewolnictwa, trwała lat cztery, od roku 1861 do 1865.

secesja

Obraz przedstawia II bitwę o Fort Fischer. Autor: L. Prang & Co [Public domain], Wikimedia Commons. Rok publikacji 1887. Capture of Fort Fisher/ J.O. Davidson

Rok 1861. Rozpoczęła się także wojna Francji, Anglii i Hiszpanii przeciw Meksykowi. Hiszpania i Anglia wycofały się z tej wojny już z początkiem 1862 roku; a skończyła się ona na wiosnę 1867 roku zupełnym odwrotem Francuzów i zamordowaniem cesarza Maksymiliana.

Matką następnych wielkich wojen była idea zjednoczenia Prus z Starą Rzeszą. W styczniu 1864 roku rozpoczęła się wojna Austrii i Prus z Danią. Wojnę tę zakończył pokój zawarty w Wiedniu w październiku tegoż roku. lecz zatarg między zwycięskimi do czasu sojusznikami doprowadził do wojny między Prusami i Włochami a Austrią w roku 1866. Wojna ta, w której brało udział wielu polskich żołnierzy – trwała miesięc od 22 czerwca do 22 lipca (3 lipca bitwa pod Kralowem Hradem - Königgrätz, 20 lipca na morzu pod Lesiną). W dniu 26 lipca doszło do skutku w Nikolsburgu zawieszenie broni, 26 sierpnia Austria zawarła pokój z Prusami w Pradze, 3 października w Wiedniu z Włochami.

bitwa

Bitwa pod Sadową. Artysta: Georg Bleibrau (1828-1892). Źródło: Deutsches Historisches Museum - Berlin. Autor fot. Anagoria. Bitwę obserwują: Król pruski Wilhelm I, Otto Bismarck i gen. Moltke Starszy.

Wojna niemiecko francuska. Okrągło pół roku trwała wojna Prus z potężną, jak się wówczas zdawało, Francją. Ale rozstrzygnięcie tej wojny nastąpiło już po miesiącu. Wypowiedzenie wojny miało miejsce w dniu 19 lipca 1870 roku, oddanie Sedanu w dniu 2 września, a upadek cesarstwa francuskiego w dniu 4 września. Wojska pruskie i Starej Rzeszy ruszyły spod Sedanu ku Paryżowi, dnia 27 października dostał się w ich ręce Metz, po oblężeniu Francuzi oddali zwycięzcy Paryż w dniu 25 stycznia 1871 roku; taki byłby początek II Rzeszy Hohenzollernów.

Wojna rosyjsko turecka. Rozpoczęła się 27 czerwca 1877 roku, kiedy to rosyjskie wojska przeszły przez Dunaj przy Sistowej. W dniu 3 marca 1878 roku zawarła Rosja z Turcją pokój w San Stefano. Nie ulega zadnej wątpliwości, że Rosja wykuwała sobie drogę do Indii, na co szybko zareagowała Anglia, biorąc na „świadka” Austrię z bitnymi Czechami.

Anglia dba o siebie. Austria i Anglia zaprotestowały przeciw postanowieniom sanstefańskiego pokoju. Następstwem tego protestu był 1) kongres berliński, 2) zajęcie Bośni i Hercegowiny przez Austrię. Zajęcie tych terytoriów dokonały dwa czeskie korpusy armii pod wodzą generala Philippovica; rozpoczęło się ono 29 lipca 1878 roku – zakończone zostało w dwa miesiące po trudnych zmaganiach bojowych.

Lokalne zmagania. W dniu 13 października 1885 roku nastąpiło wypowiedzenie wojny przez Serbię Bułgarii. W bitwie pod Sliwicą (18 i 19 października) zwyciężyli Bułgarzy .

Przebudzenie Smoka. W lecie 1894 rok przebudził się ze swymi partykularnymi ambicjami Daleki Wschód. Doszło do wojny między Japonią a Chinami. Trwała ona do połowy marca 1895 roku, a zakończył ją 17-go kwietnia tegoż roku pokój w Szimonosaki.

smok

Mapka bitew stoczonych podczas wojny chińsko-japońskich (1894-1895). Autor: Hoodinski. CC BY - SA 3.0

Lokalne zmagania. Bardzo krótko trwała wojna Turcji z Grecją w roku 1897. Turcja wojnę wypowiedziała 17 kwietnia, zawieszenie broni – po szybkich tureckich zwycięstwach – przyszło do skutku w dniu 19 maja 1897 roku. Pokój podpisano w Konstantynopolu, lecz dopiero w dniu 8 grudnia.

Nieustępliwi Anglicy. W październiku 1899 roku rozpoczęła się wojna burska, która zakończyła się w sześć lat później w dniu 25 października 1905 roku, a jej konsekwencją było wcielenie południowo-afrykańskiej republiki do państwa brytyjskiego.

obóz

Burskie kobiety i dzieci w obozie koncentracyjnym. Autor: Boer. Domena publiczna.

O dominację na Dalekim Wschodzie. Wojna Japonii przeciw Rosji (1904 – 1905) wybuchła w dniu 9 lutego 1904 roku bez zwyczajowego wypowiedzenia. Już w czasie prowadzenia działań wojennych Japonia, od lipca 1904 roku niejednokrotnie próbowała, poprzez przedstawicielstwa Wielkiej Brytanii, II Rzeszy i Stanów Zjednoczonych, nakłonić Rosję do rozmów pokojowych ze względu na ciężką sytuację ekonomiczną kraju, mimo odnoszonych sukcesów militarnych na froncie i morzu.

W kwietniu 1905 roku, po otrzymaniu gwarancji Anglii, Japonia zwróciła się do prezydenta Stanów Zjednoczonych, Teodora Roosevelta, z prośbą o pośrednictwo. Rząd carski, do tej pory odmawiający wszczęcia rozmów i pójścia na ustępstwa, dopiero po rozbiciu eskadry rosyjskiej pod Cuszima i chcąc zaoszczędzić siły do walki z narastającą rewolucją, przyjął propozycje rozmów pokojowych.

Do rozmów pokojowych doprowadziły Stany Zjednoczone, Anglia i Francja, obawiając się osłabienia Rosji, wzmocnienia II Rzeszy niemieckiej w Europie i Japonii na Dalekim Wschodzie.

Po kapitulacji Portu Artura (2 stycznia 1905 roku), po rosyjskich klęskach w Mandżurii i zniszczeniu rosyjskiej floty (27 maja 1905 roku), zaproponował ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych, T. Roosevelt, w dniu 8 czerwca pertraktacje pokojowe.

Rozpoczęły się one 21 sierpnia. Japonia postawiła sporo żądań wobec Rosji i vice versa.T. Roosevelt nie zgadzał się na wypłatę kontrybucji przez Rosję.

Po kilkudniowych rozmowach Japonia zrezygnowała z szeregu żądań wobec Rosji. Obydwie strony zgodziły się na wycofanie wojsk z Mandżurii i nie utrudnianie wzajemnego handlu także z innymi krajami; pojawiło się jeszcze kilka innych wzajemnych ustępstw.

Dnia 5 września 1905 roku.Ze strony Rosji układ podpisał przewodniczący komitetu Ministrów Siergiej Witte i ambasador w Stanach Zjednoczonych - R. Rozen, a ze strony Japonii minister spraw zagranicznych D. Komura i przedstawiciel Japonii w Stanach Zjednoczonych - K. Tokahira.

Cesariewicz

Rosyjski pancernik "Cesariewicz". Źródło: Archiwa fotografii okrętów rosyjskich i sowieckich. Fot. uszkodzonego pancernika w Cindao, lato 1904 rok. Tak wyglądał pancernik po bitwie na Morzu Żółtym w tym samym roku - widoczne uszkodzenie m.in. komina.

Lokalne ćwiczenia wojskowe. Włosko – turecka wojna w Trypolisie trwała od 29 września 1911 do połowy września 1912 roku.

Ostatnie wojny bałkańskie. Rozpoczęło się wypowiedzeniem wojny przez Czarnogórę Turcji w dniu 8 października 1912 roku. Po klęsce tureckiej wybuchła druga wojna bałkańska, w której przeciw Bułgarii stanęli nie tylko jej dotychczasowi sprzymierzeńcy, ale i Rumunia. Wojnę tę zakończył pokoj w Bukareszcie dnia 10 sierpnia w roku 1913.